ලෝක හෙපටයිටිස් දිනය

සෑම වසරකම ජූලි 28 වනදා ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය (WHO) ඇතුළු ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාව එක්ව “ලෝක හෙපටයිටිස් දිනය” (World Hepatitis Day) සමරනු ලබයි. හෙපටයිටිස් B වෛරසය සොයාගෙන, ඒ සඳහා එන්නත නිපදවූ නොබෙල් ත්‍යාගලාභී වෛද්‍ය බැරුක් බ්ලම්බර්ග් (Dr. Baruch Blumberg) මහතාගේ උපන්දිනය වෙනුවෙන් මෙම දිනය වෙන් කර ඇත.

මෙවර 2026 වසරේ එහි තේමාව වී ඇත්තේ “හෙපටයිටිස්: බාධක බිඳදමා පෙරට යමු” (Hepatitis: Let’s break it down) යන්නයි. මෙමගින් අදහස් කරන්නේ රෝගීන් හඳුනා ගැනීමට සහ ඔවුන්ට ප්‍රතිකාර ලබාදීමට ඇති සමාජීය හා වෛද්‍යමය බාධක ඉවත් කරමින්, වසර 2030 වන විට ලොවෙන් හෙපටයිටිස් තුරන් කිරීමේ ඉලක්කය සපුරා ගැනීමයි.

හෙපටයිටිස් (Hepatitis) යනු කුමක්ද?

හෙපටයිටිස් යනු වෛරස් ආසාදනයක් (Viral infection) හේතුවෙන් මිනිස් අක්මාව ඉදිමීමට හෝ දැවිල්ලට (Inflammation) ලක්වීමයි. අක්මාව යනු ශරීරයේ විෂ ඉවත් කරන සහ ආහාර ජීර්ණයට අත්‍යවශ්‍ය ප්‍රධානම අවයවයක් බැවින්, මෙයට හානි වීම මුළු ශරීරයටම බලපායි.

මෙම රෝගය ප්‍රධාන වශයෙන් වෛරස් වර්ග 5ක් නිසා ඇතිවේ.

හෙපටයිටිස් A සහ E: සාමාන්‍යයෙන් අපිරිසිදු ජලය සහ ආහාර මගින් ශරීරගත වේ.

හෙපටයිටිස් B, C සහ D: රෝගී පුද්ගලයෙකුගේ ලේ, ශරීර දියර හෝ අනාරක්ෂිත ලිංගික සබඳතා මගින් ශරීරගත වේ. (විශේෂයෙන්ම මවගෙන් දරුවාටද බෝ විය හැක).

හෙපටයිටිස් B සහ C වෛරස් ශරීරගත වූ විට බොහෝ දෙනෙකුට වසර ගණනාවක් යනතුරු කිසිදු බාහිර රෝග ලක්ෂණයක් පෙන්නුම් නොකරයි. රෝගය උත්සන්න වන තුරුම ශරීරය ඇතුළතින් අක්මාව විනාශ වන අතර, අවසානයේදී එය අක්මාව අකර්මණ්‍ය වීම (Cirrhosis) හෝ අක්මා පිළිකා (Liver Cancer) දක්වා දරුණු විය හැක. මේ නිසා ලොව පුරා මිලියන සංඛ්‍යාත පිරිසක් තමන්ට මෙම රෝගය වැළඳී ඇති බව නොදැන ජීවත් වෙති.මෙම නිසා හෙපටයිටිස් රෝගය “නිහඬ ඝාතකයා” ලෙසද හඳුන්වනු ලබයි.

රෝග ලක්ෂණ මොනවාද?

• රෝගය උග්‍ර තත්ත්වයට පත්වන විට පහත ලක්ෂණ මතු විය හැක
• අධික තෙහෙට්ටුව සහ කම්මැලි ගතිය
• ඇස් සහ සම කහ පැහැ වීම (Jaundice / ජොන්ඩිස් තත්ත්වය)
• මුත්‍රා තද පැහැ වීම සහ මළපහ ළා පැහැ වීම
• බඩේ කැක්කුම (විශේෂයෙන් උදරයේ දකුණු පස ඉහළ කොටසේ)
• වමනය සහ ඔක්කාරය

වළක්වා ගන්නේ සහ ප්‍රතිකාර කරන්නේ කෙසේද?

නූතන වෛද්‍ය විද්‍යාවට අනුව හෙපටයිටිස් යනු සම්පූර්ණයෙන්ම වළක්වා ගත හැකි සහ ප්‍රතිකාර කර සුව කළ හැකි රෝගයකි.

එන්නත්කරණය (Vaccination): හෙපටයිටිස් B වෛරසය සඳහා ඉතා සාර්ථක එන්නතක් පවතී. ශ්‍රී ලංකාවේ ළමා ප්‍රතිශක්තිකරණ වැඩසටහන යටතේ කුඩා දරුවන්ට මෙම එන්නත නොමිලේ ලබා දෙයි.

පිරිසිදුකම: ආහාර ගැනීමට පෙර සහ වැසිකිළි භාවිතයෙන් පසු දෑත් හොඳින් සේදීම මගින් හෙපටයිටිස් A සහ E වළක්වා ගත හැක.

ආරක්ෂිත සෞඛ්‍ය පුරුදු: ලේ මාරු කිරීම් වලදී ප්‍රවේශම් වීම, පච්ච කෙටීමේදී (Tattoo) සහ ශරීරය විදීමේදී වන්ධ්‍යාකරණය කළ (Sterilized) කටු භාවිත කිරීම සහ අන් අයගේ දැලිපිහි (Razors) හෝ දත් බුරුසු භාවිත නොකිරීම.

සුවපත් කිරීම: හෙපටයිටිස් C රෝගය සඳහා වර්තමානයේ සාර්ථක ඖෂධ පවතින අතර එමගින් රෝගය සම්පූර්ණයෙන්ම සුව කළ හැක.

අපේ වගකීම

මෙම ලෝක හෙපටයිටිස් දිනයේදී අප සැමගේ අරමුණ විය යුත්තේ රෝගය පිළිබඳව අනවශ්‍ය බියක් ඇති කරගැනීම නොව, දැනුවත්භාවය පැතිරවීමයි. ඔබට හෝ ඔබ දන්නා අයෙකුට අවදානම් සහගත තත්ත්වයක් ඇත්නම්, වහාම ලේ පරීක්ෂාවක් (Blood Test) මගින් රෝගය හඳුනාගෙන වෛද්‍ය උපදෙස් ලබාගැනීමට යොමුවන්න.

“අදම පරීක්ෂා වෙමු – හෙට සුරක්ෂිත කරමු. හෙපටයිටිස්වලින් තොර සෞඛ්‍ය සම්පන්න අනාගතයක් සඳහා අපි සියලු දෙනාම එක්ව ක්‍රියා කරමු.”

Written By: –

 

 

 

 

Rtr. Dinadi Harithma
(Senior Blog Team Member 2026-27)

Design By: –

 

 

 

 

Rtr. Munshifa Waseer
( Senior Blog Team Member 2026-27)